Μερικά από τα “συμπτώματα” της πείνας είναι τα εξής: το γουργούρισμα του στομάχου, η ατονία, το τρέμουλο των χεριών, ο πονοκέφαλος, η έλλειψη συγκέντρωσης και η ευερεθιστότητα. Η πραγματική πείνα εμφανίζεται σιγά-σιγά και υποχωρεί μετά την πρόσληψη τροφής.

Υπάρχει, ωστόσο, και ένα άλλο είδος πείνας, η λεγόμενη συναισθηματική πείνα. Στην περίπτωση αυτή, η κατανάλωση τροφής δεν έχει ως στόχο την ικανοποίηση των ενεργειακών και θρεπτικών αναγκών, αλλά τη διαχείριση συναισθημάτων όπως το στρες, η βαρεμάρα, η μοναξιά, η θλίψη ή η κούραση. Το φαγητό διεγείρει το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και προωθεί την απελευθέρωση ντοπαμίνης, γι’ αυτό η συναισθηματική κατάσταση βελτιώνεται προσωρινά. Όταν όμως η συναισθηματική πείνα γίνεται συχνό φαινόμενο ή και καθημερινότητα, τότε θεωρείται δυσλειτουργική.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η συναισθηματική πείνα οδηγεί στην κατανάλωση ανθυγιεινών τροφών, όπως το junk food ή τα γλυκά. Κατά συνέπεια, μπορεί μακροπρόθεσμα να προκαλέσει προβλήματα υγείας ή υπερβολική αύξηση του βάρους.

Η συναισθηματική πείνα συνδέεται με έναν φαύλο κύκλο αρνητικών συναισθημάτων και επεισοδίων υπερφαγίας, καθώς η κατανάλωση φαγητού πυροδοτεί αισθήματα ντροπής και ενοχής. Αυτά με τη σειρά τους προκαλούν ένα νέο επεισόδιο υπερφαγίας και τελικά τα αρνητικά συναισθήματα δεν υποχωρούν ποτέ.

Χαρακτηριστικές ενδείξεις ότι η πείνα είναι συναισθηματικής φύσης και δεν αποτελεί πραγματική βιολογική ανάγκη είναι οι εξής: η πείνα εκδηλώνεται ξαφνικά και πρέπει να ικανοποιηθεί άμεσα, είναι έντονη η ανάγκη για συγκεκριμένες (συνήθως ανθυγιεινές) τροφές, δεν ακολουθεί αληθινό αίσθημα ικανοποίησης ακόμη κι αν το στομάχι είναι γεμάτο και, τέλος, μετά το φαγητό επικρατεί ντροπή και ενοχή.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να “δαιμονοποιούμε” το φαγητό και να στερούμαστε σε μόνιμη βάση τα γλυκά ή φαγητά με χαμηλή θρεπτική αξία. Έχουμε κάθε δικαίωμα να απολαμβάνουμε πότε-πότε μια λιχουδιά και να μη νιώθουμε καθόλου τύψεις γι’ αυτό! Το “κλειδί” για να ξεχωρίζουμε από πού πηγάζει πραγματικά η πείνα που νιώθουμε είναι να ακούμε τόσο το σώμα μας όσο και τα συναισθήματά μας. Όταν το φαγητό συνδέεται άμεσα με το στρες, τη λύπη ή τον θυμό, τότε η τροφή αποτελεί απλώς μια προσωρινή λύση και ανακούφιση. Μόνο η αντιμετώπιση των ίδιων των αρνητικών συναισθημάτων μπορεί να φέρει την πραγματική απελευθέρωση και να σπάσει τον φαύλο κύκλο της υπερφαγίας.